افغانستان؛ وطنی که برای بسیاری از شهروندانش هرگز وطن نشد، سرزمینی که قربانگاه استعداد و خرد و نبوغ جوانانش بوده است و همواره بهسان مادری عمل کرده که پس از زادهشدن فرزندانش، با دستان خود گلوی آنان را فشرده و تقدیم مرگ و نیستی کرده است.
کم و نادر نبودهاند، استعدادهای ناب و نایابی که درین وطن هرگز به اوج درخشش خود نرسیده و از نیمه راه بهسوی سراشیبی افول و سقوط برگشتهاند. یکی ازین نوادر و نوابغ تاریخی، روحالله نیکپا؛ جوان نخبه اما از نسل محرومان و مکتومان تاریخ افغانستان است که در آوارگی و غربت و در «بیآشیانگی» و «ملکای مردم»، نبوغ ورزشیاش را شناخت و با تلاش و ریاضت آن را به فعلیت آورد. او در کوتاهزمانی، سرآمد همنسلان خویش در ورزش تکواندو شد و با پسزدن تمامی رقبایش، قلههای بلند رشد و پیشرفت را زیر پا گذاشت و مانند سرو سربلندی در میان “جنگلی”های مزدحم و مزاحم، قد برافراشت.
نیکپا؛ شاهکار میدان ورزش، خودسازی و خودباوری، تاریخ ورزش افغانستان را از نو ساخت. او بهنام خودش و به نمایندگی از ملتی که قرنها زخم زنجیر ستم، استبداد و تبعیض را بر شانههایشان تحمل کردهاند، تاریخ شکوهمندی را رقم زد. آوردگاه المپیک 2008 بیجینگ در چین و رزمگاه المپیک 2012 در لندن انگلستان، در برابر نبوغ و استعداد نیکپا سر تسلیم فرود آوردند و قهرمانان چندباره المپیک و جهان در برابر او زانو زدند تا اوج شکوه تاریخی افغانستان با ضربات سهمگین و سنگین او در معتبرترین رقابتهای ورزشی جهان بهنمایش گذاشته شود.
اکنون نیکپا نامی بود نامی؛ جهان به تسخیر او درآمده بود و او با دو مدال برنز المپیک در تکواندو – رشته ورزشیای که پیش از آن عدهای آن را میراث پدری پنداشته و آن را برای همیشه در انحصار خود میخواستند- تبدیل به یگانه مدالآور المپیکی افغانستان و افتخارآورترین ورزشکار تاریخ این کشور ستمدیده گردیده بود. این شاهکار تاریخی، خروش تاریخی شهروندان کشور را بهدنبال داشت و موجی از سرور و شادمانی را در میان تودههای خلق آفریده بود؛ موجی که عالیترین مرتبه از سرور ملی، افتخار ملی و شکوه و جلال ملی را برای مدتها در دل میلیونها انسان خستهازتبعیض افغانستان زنده کرده بود. در کنار این اما، بزرگی و عظمت نیکپا، مسیری که او در پیش گرفته بود، جایگاهی که در میان مردم و جامعه بهدست آورده بود و مهمتر از همه، روند روبهرشد و روبهجلوی که داشت، او را در مسیر رسیدن به موقعیت و جایگاهی قرار میداد که رسیدن به آن در آینده را برای دیگران ناممکن و محال میساخت، معادلات عدهای را بههم ریخته بود و خواب و خیال راحت تعدادی را از آنان ربوده بود. اگرچه هماکنون نیز به نظر نمیرسد، در کوتاهمدت کسی به او و افتخاراتش دست یابد و جایگاه او را تصاحب کند. با این وجود، نیکپا برای همیشه بهعنوان نخستین مدالآور المپیک در تاریخ افغانستان، تارک تاریخ را در اختیار خود خواهد داشت؛ افتخاری که او و مردمش را برای همیشه جاودانه ساخته است.
روند تخریب او و خلق موانع در برابر نیکپا پیش از رقابتهای المپیک 2012 آغاز یافته بود؛ زیرا او زمانی گفته بود که مسئولان ورزش افغانستان بیش از رقبای اصلیاش در میادین مسابقات، تلاش کردهاند تا او به دومین مدال المپیکیاش نرسد. بعد از المپیک لندن اما، حلقه تبعیض و انحصار که تا آنزمان با هیچ فنوترفندی نتوانسته بودند او را از رسیدن به افتخار محروم سازند، راه حذف و قربانی ساختن او را در پیش گرفتند. بنابرین عرصه را بر او تنگ ساختند. او در مصاحبهای درینخصوص، از وضعیت نابسامان فدراسیون تکواندوی افغانستان و موجودیت تبعیض درین فدراسیون سخن گفته بود. به گفته نیکپا، در آن زمان مربیان از تمریندادن او دست کشیده بودند، سرپرستی برای تیم وجود نداشت و روحیه ورزشکاران بهشدت دچار افت بوده است. نیکپا در جای دیگری ابراز امیدواری کرده بود که مسئولان فدراسیون تکواندو و نهادهای ورزشی، سمتوسو را کنار بگذارند و فدراسیون را ملی فکر کنند. این گفتهها عمق تبعیض و عملکرد خلاف ارزشها و منافع ملی مسئولان آنزمان نهادهای متصدی ورزش افغانستان و بهخصوص فدراسیون ملی تکواندو را روایت میکند؛ امری که باعث شد تا نیکپا در اوج درخشندگی و توانایی ورزشیاش، امید و انگیزه برای تداوم کار را از دست داده و بهرسم اعتراض کشور را ترک کند. ستم و تبعیض در برابر نیکپا بههمینجا محدود نمیشود، بلکه پردهها و لایههای دیگری نیز دارد که ثبت تاریخ شدهاند. برخلاف عرف و سنت بینالمللی که در همه کشورها مرسوم است، پرچم کاروان ورزشی افغانستان در المپیک 2012 لندن را به او ندادند تا بار دیگر عمق نیات شوم و حذفگرایانه خود در برابر او را بهنمایش بگذارند. تصویر پرافتخارترین ورزشکار تاریخ افغانستان را به عمد، در کتابهای درسی نصاب تعلیمی معارف افغانستان چاپ نکردند و بهجای آن تصاویری از افراد دیگری را قرار دادند که هرگز در حدواندازه او نبودند. این در حالیست که آدری آریا، فیلمساز مشهور آسترالیایی از سینمای هالیوود – توسعهیافتهترین بخش سینمای جهان – فیلمی از زندگی و مسابقات روحالله نیکپا ساخته است. این امر گواه زنده آن است که نخبگان ما تا چه حد در وطن غریبند اما در بیوطنی، برای دیگران مهماند و با ارزش.
با اینوجود اما، بهگواهی مکرر تاریخ، سیاست حذف و نادیدهانگاری هرگز نتیجه مطلوب در پی نداشته است. روحالله را در افغانستان حذف کردند و مانع استمرار افتخارآوری او گردیدند، اما او همچنان میدرخشد و هیچ فرد و گروهی قادر به ایجاد مانع و بازدارندگی در برابر او نیست. او بار دیگر نبوغ و استعدادش را بهرخ کشید و بهعنوان مربی تیم ملی تکواندوی کشور نیوزلند برگزیده شد، تا افتخار دیگری را در کارنامه خود و افغانستان بهثبت رسانیده باشد. اینک او ماموریت بزرگی بر دوش گرفته است و میرود تا در المپیک 2024 پاریس، این بار نه از آدرس افغانستان که با تیم ملی تکواندوی کشور نیوزلند بار دیگر تاریخسازی نماید.
ظاهرا او نخستین ورزشکار افغانستانی است که جایگاه مربیگری در تیمهای ملی یک کشور خارجی در حد نیوزلند را به دست میآورد. درینصورت، او باز هم رکوردشکنی کرده و در کنار پربارکردن کارنامه روشن و درخشان خودش، نام افغانستان را در میادین ورزشی با اعتبارتر ساخته است.
Your article helped me a lot, is there any more related content? Thanks!